Eerste workshopronde
1. De kracht van spel Pim J. van der Pol
Na een theoretische inleiding over spel in het algemeen zal in de workshop vooral de visie van Vygotskij op rollenspel worden uitgewerkt. Hij benadrukt dat kinderen in de vrije expressie van hun rolgedrag tegelijkertijd regels toepassen. Een juiste verhouding tussen aandacht voor vorm én inhoud van het spel bepaalt mede de kracht ervan. Aan de hand van oefensituaties zal worden verduidelijkt hoe een non-directieve houding gecombineerd kan worden met het toepassen van structuur.
Pim van der Pol is orthopedagoog/gz-psycholoog/kindertherapeut. DAIMH lid-specialist. Docent bij het RINO Noord-Holland (cursus ‘Gestructureerde speldiagnostiek’). Freelancer.
2. Op verhaal komen, Reinalda Kerseboom
Het vertellen van therapeutische verhalen is een heel krachtige interventie die in veel verschillende therapievormen wordt gebruikt. Werken met verhalen lijkt misschien heel directief, maar het vertellen van specifieke hulpbronverhalen past juist heel goed in de cliëntgerichte manier van werken.
Een hulpbronverhaal is een, vaak op maat geschreven, verhaal dat verteld wordt aan een cliënt (en zijn opvoeders) over een probleem dat moeilijk bespreekbaar is. De verteller kan daarbij globaal drie verschillende doelen hebben: psycho-educatie geven, nieuw gedrag aanleren of innerlijke blokkades die positieve verandering in de weg staan opruimen.
In een hulpbronverhaal laat de verteller de ontvanger ervaren dat hij of zij in zijn essentie gezien wordt. De verteller benadrukt en vergroot in het hulpbronverhaal latente aanwezige vermogens en hij reikt mogelijke alternatieven voor nieuw gedrag of andere overtuigingen aan. De cliënt wordt in het verhaal zijn kracht gezet en respectvol uitgedaagd zijn eigen oplossingen te vinden.
Het gaat er vooral om dat de ontvanger door het verhaal een liefdevol beeld van zichzelf en zijn omgeving kan opbouwen, waardoor de weg naar openstaan en verandering vrij komt.
In deze workshop kun je ‘op verhaal komen’.
Reinalda Kerseboom is speltherapeut, NLP-master/NLP-trainer en schrijfster. Ze is meer dan 30 jaar werkzaam in de jeugdhulpverlening. Ze werkte in een kliniek voor kinderen met ontwikkelings- en kinderpsychiatrische stoornissen, in een academisch kinderziekenhuis, in een kinderrevalidatiecentrum en in een behandelcentrum voor kinderen met communicatieve problemen. De laatste jaren werkt ze in een vrijgevestigde praktijk: speltherapie praktijk SpeelWijzeR te Renkum.
3. Wat kan de speltherapeut bieden als er sprake is van kindermishandeling, Gineke Klinkhamer
Wat heeft de zon uit je gezicht gehaald
Wat heeft het licht in je gedoofd
Wat heeft die rode wangen bleek gemaakt
Wie joeg de dromen uit je hoord
Wie brak je kleine hart
Kleurde je ogen zwart
Wie is niet nagekomen
Wat is beloofd
(Herman van Veen)
Dit is de essentie van het onderwerp over kindermishandeling. Er zal in deze workshop vooral gekeken worden naar: wat heeft dit kind nodig op dit moment in haar/zijn leven, wat kunnen wij het kind bieden als therapeuten? Praktische voorbeelden, afgewisseld met korte stukjes theorie, zullen ons samen een beeld kunnen geven hoe we met deze kinderen kunnen werken. Zodat zij stuen kunnen ervaren en hun gebroken hart verbonden wordt.
Gineke Klinkhamer is directeur van een bureau voor psychosociale therapie en pedagogisch advies. Samen met tien medewerkers behandelen we kinderen, jongeren en volwassenen. Tevens is zij opleider voor de opleiding psychosociaal therapeut, Ze is orthopedagoog, spelthearpeute, psychosociaal therapeute en Trans-Actionele terhapeute in het klinische veld.
4. Hoe moet ik nu verder gaan? Helen Frankhuijzen en Erna van Dijk
Aan de hand van 2 casussen van volwassen mensen met een matige en licht verstandelijke beperking laten we zien hoe verschillend een therapieproces kan verlopen.
Duidelijk wordt gemaakt waarom de opbouw van een therapie met betrekking tot de behandeling van seksueel misbruik verschillend moet zijn want dan pas wordt aangesloten bij de kracht van de cliënt.
Erna van Dijk en Helen Frankhuijzen werken o.a. als speltherapeuten vanaf begin jaren 90 met mensen met mensen met een verstandelijke beperking en geven nascholing voor speltherapeuten.
5. Reflectie en verbeelding, Erik van der Elst en Bas Berkers
Zoals een acteur vastgeroest kan zitten in een ‘favoriete’ rol, kunnen gezinnen tot vervelends toe hetzelfde theaterstuk opvoeren. De combinatie van drama – en systeemtherapie nodigt het gezin uit tot reflectie en biedt gezinsleden o.a. kans interactiepratronen in het gezin nader te bekijken en te veranderen, te experimenteren met gedrag en hun rollenrepertoire uit te breiden.
Tijdens deze interactieve (!) workshop worden dramavormen vanuit een systeemtherapeutisch kader aangeboden en toegelicht.
Bas Berkers is werkzaam binnen de Deeltijdbehandeling Adolescenten en Volwassenen, Stemmingsstoornissen van de GGZ-instelling InGeest te Amsterdam.
Erik van der Elst is systeemtherapeut en dramatherapeut en houdt eigen praktijk in het Lorentzhuis te Haarlem. Tevens is hij voor de NVRG supervisor en opleider.
6. Krachten vanuit ouders, spoken, engelen en zo wat ………
Gwen Marcellis-Eerdmans
In deze workshop staan de ouders centraal. Uitgegaan zal worden van het ouderschap als een ontwikkelingsproces volgend op de eerdere ontwikkelingsfasen en dus onder invloed daarvan. De ouder wordt in zijn ouderschap bewust en onbewust beïnvloed door de manier waarop hijzelf kind bij zijn ouders is geweest. Daarbij is in de meeste gevallen zowel sprake van positieve (helpende) als negatieve (belastende) krachten. Deze kunnen een rol spelen in, soms zelfs bepalend zijn voor de problematiek van het aangemelde kind. In de workshop wordt stilgestaan bij het belang van het herkennen van de krachten vanuit de ouder(s) en hoe daarmee om te gaan in de ouderbegeleiding.
Deelnemers aan de workshop worden uitgenodigd eigen materiaal in te brengen.
Gwen Marcellis-Eerdmans is jarenlang als psychotherapeut/ouderbegeleider verbonden geweest aan de afdeling K&J van het Nederlands Psychoanalytisch Instituut te Utrecht, thans vrijgevestigd als psychotherapeut en GZ/klinisch psycholoog.
7. Samenwerken met ouders, hoe maak je dat tot een succes?
Tischa Neve
In de spelkamer werk je met het kind, maar een goed resultaat valt of staat met een goede samenwerking en betrokkenheid van de ouders. Hoe heb je de meeste kans dat ouders meewerken en thuis aan de slag gaan met datgene wat het kind nodig heeft? Hoe voorkom je weerstand bij de ouders? Hoe werk je vanuit de krachten van ouders? Hoe geef je vorm aan een oudergesprek?
In deze workshop van kinderpsycholoog en speltherapeut Tischa Neve gaan we aan de slag met bovenstaande onderwerpen. Vanuit de oplossingsgerichte hoek geeft Tischa tips om met ouders samen te werken, je gesprekken aan te gaan en medewerking te krijgen. Een workshop vol met voorbeelden uit o.a. het tv-programma Schatjes waar Tischa intensief ouders coachte in de opvoeding en Stichting SAM, waar ze therapie met dolfijnen geeft aan kinderen met ASS en down syndroom in combinatie met ouderbegeleiding.
Vanuit haar eigen bureau Groot & Klein (www.grootenklein.nl) werkt Tischa Neve als opvoedcoach en begeleidt ze kinderen en hun ouders. Haar ouderbegeleidingen kenmerken zich door: laagdrempeligheid, een positieve insteek, oplossingsgericht werken, kijken naar de krachten van ouders, humor en praktische tips.
8. De speltherapeut als Beschermjas, Kytlyn Tjin A Djie
Een veilige plek om een nieuwe jas te weven.
Kitlyn Tjin A Djie, Buro Beschermjassen, Transcultureel systeemtherapeut, opleider en supervisor.
www.beschermjassen.nl
9. Consultatieopstellingen, Annemieke Hijink
Om zicht te krijgen op de systemische dynamieken in je werk als speltherapeut, begeleidt Annemieke Hijink zogenaamde consultatieopstellingen. Deze workshop biedt de mogelijkheid om een eigen, authentieke vraag op te stellen over je werk als speltherapeut. Dat kan bijvoorbeeld betrekking hebben op een lastige situatie, een dilemma, een conflict, concrete ervaringen of wellicht een vraag over het beroep zelf of je loopbaan.
Opstellingen zijn gebaseerd op de systemische kijk en ontwikkeld door Bert Hellinger. Opstellingen zijn gebaseerd op de systemische kijk en ontwikkeld door Bert Hellinger. Belangrijke uitgangspunten in het systemisch werken zijn: ‘evenwicht tussen geven en nemen’, ‘rangorde en hiërarchie’ en ‘iedereen hoort erbij’.
In deze workshop wordt de methode toegepast als consultatie of intervisie. Een aantal deelnemers kan een eigen vraag opstellen en verder kunnen mensen als representant de systeemdynamiek gewaarworden. Dat leidt tot inzichten op een diepere laag.
Annemieke Hijink heeft haar achtergrond in het onderwijs en maatschappelijke organisaties en werkt sinds 2001 als procesbegeleider en mediator vanuit bureau hijink & zo aan verbinding. Zij begeleidt mensen en groepen en is gecertificeerd NMI-mediator. In 2004 is ze opgeleid in het begeleiden van familie- en organisatieopstellingen & systemisch werken en hierin heeft zij zich verder gespecialiseerd. Zie ook: www.hijinkenzo.nl
10. Op zoek naar de werkende kracht van spel in therapie,
Lenette Raaijmakers
Theoretische verklaringen en menselijke ervaringen.
In het werk als speltherapeut kun je telkens weer verrast en geboeid worden door wat kinderen uitdrukken in spel en door welke therapeutische mogelijkheden spel hen biedt. Speltherapeuten ervaren de werkende kracht van spel in de contacten in de therapie en in de ontwikkeling en het functioneren van kinderen.
Spel: ‘Dat het een nuttige functie vervult, wordt algemeen en zonder tegenspraak als uitgangspunt van alle onderzoek en beschouwing aangenomen’, zo merkte J Huizinga op in zijn Boek ‘Homo Ludens’ (1938). Eeuwenlang al hebben talrijke onderzoekers zich verdiept in het verschijnsel spel, in het belang hiervan en in de therapeutische mogelijkheden.
Desondanks is het voor speltherapeuten in de praktijk soms moeilijk om duidelijk te maken wat nou precies die kracht van spel is en wat de werkzame aspecten van spel zijn in de therapie. Spel speelt zich af op een breed terrein van functioneren en er zijn verschillende speltherapeutische benaderingen. Kenmerkend voor spel is dat het steeds op een andere, unieke manier tot uiting en tot ontwikkeling komt.
Het vrije, niet te plannen, avontuurlijke spelen lijkt in tegenstelling tot probleemgericht en doelgericht werken. Om aan de maatschappelijke vraag om verantwoording te voldoen ‘lenen’ speltherapeuten behandelmethoden en verklaringsmodellen bij aanverwante vakgebieden. Zij lopen daarbij kans de essentie van hun ‘eigen’ krachten, de krachten van spel, uit het oog te verliezen.
In deze workshop gaan we op zoek naar de therapeutische krachten van spel, naar de veelheid van therapeutische veranderingsmechanismen die inherent zijn aan spel en hoe daar in de behandeling effectief gebruik van gemaakt kan worden.
We besteden aandacht aan hoe speltherapeuten hun werk theoretisch kunnen onderbouwen en verantwoorden en hoe zij vanuit waardevolle praktijkervaringen kunnen bijdragen aan onderzoek en vakontwikkeling.
Lenette Raaijmakers MPTh werkt als speltherapeut binnen de groepspraktijk van het Eindhovens Psychologisch Instituut (EPI). Daarnaast verzorgt ze workshops en projecten, ondermeer voor de Fontys Hogeschool Pedagogiek, Masteropleiding Spel en Speltherapie. Binnen de NVVS houdt ze zich bezig met vakontwikkeling.
11. Een kleine verzameling werkstijlen. Matti van Wifferen
Wat gaat je in je werk goed af en waar loop je wel eens in vast? In de workshop komt een kleine verzameling werkstijlen aan de orde. Werkstijlen die je allemaal ter beschikking hebt, alleen niet allemaal in dezelfde mate. We onderzoeken in welke werkstijlen je kracht ligt. En om het vastlopen binnen de perken te houden en je kracht zo gericht mogelijk in te zetten, onderzoeken we ook welke werkstijlen wat aandacht kunnen gebruiken.
Matti van Wifferen is opleider en trainer binnen de Zonnehuizen Kind en Jeugd in Zeist, met als specialisatie opvoed- en werkstijlen
